ریزش مو در کودکان؛ علتها، علائم هشدار و روشهای مراقبت
ریزش مو در کودکان برای والدین معمولاً نگرانکننده است. دیدن تارهای مو روی بالش، لباس یا برس همیشه به معنی یک بیماری جدی نیست، اما اگر ریزش ادامه پیدا کند، به شکل تکهای ظاهر شود یا با خارش و تغییرات پوست سر همراه باشد، باید علت آن را بررسی کرد.
ریزش مو در کودکان علتهای مختلفی دارد. عفونت قارچی پوست سر، آلوپسی آرهآتا، ریزش موی تلوژن، کشش مو، کندن مو و بعضی مشکلات تغذیهای یا بیماریهای زمینهای از علتهای شناختهشده این مشکل هستند. متخصصان اطفال و پوست، الگوی ریزش، وضعیت پوست سر و سابقه کودک را برای پیدا کردن علت بررسی میکنند.
نکته مهم این است که والدین نباید هر نوع کمپشتی مو را با کمبود ویتامین یا شامپوی نامناسب مرتبط بدانند. تشخیص علت، مسیر مراقبت و درمان را مشخص میکند.
ریزش مو در کودکان طبیعی است یا باید نگران شویم؟
هر فرد مقداری از موهای خود را در چرخه طبیعی رشد از دست میدهد. آکادمی پوست آمریکا ریزش حدود ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو در روز را در بزرگسالان طبیعی میداند، اما مقدار ریزش بهتنهایی معیار مناسبی برای تشخیص مشکل در کودک نیست.
والدین بهتر است به تغییرات ظاهری توجه کنند. اگر تراکم مو نسبت به گذشته کمتر شده، یک قسمت از سر خالی شده یا موها به شکل غیرعادی میشکنند، بررسی پزشکی اهمیت پیدا میکند.
همچنین زمان شروع ریزش مهم است. برای مثال، ریزش منتشر چند ماه بعد از یک بیماری همراه با تب میتواند با چرخه رشد مو ارتباط داشته باشد، در حالی که یک ناحیه گرد و کاملاً کممو احتمالاً علت دیگری دارد.
مهمترین علتهای ریزش مو در کودکان
پزشکان برای ریزش موی کودکان علتهای مختلفی را بررسی میکنند. در منابع تخصصی، آلوپسی آرهآتا، کچلی قارچی پوست سر، تلوژن افلوویوم، کشش مو و تریکوتیلومانیا از علتهای شایعتر به شمار میروند.
۱. کچلی قارچی پوست سر
کچلی قارچی یا Tinea Capitis یکی از علتهای مهم ریزش مو در کودکان، بهخصوص کودکان خردسال و سن مدرسه، محسوب میشود. این عفونت میتواند باعث ایجاد قسمتهای گرد و کممو، پوستهریزی، خارش و شکستن موها نزدیک سطح پوست شود.
گاهی والدین این مشکل را با شوره اشتباه میگیرند. تفاوت مهم این است که عفونت قارچی معمولاً علاوه بر پوستهریزی، تغییر واضحی در مو ایجاد میکند.
این بیماری مسری است و تماس با فرد آلوده، حیوان آلوده یا وسایل مشترکی مانند شانه، برس و حوله میتواند انتقال آن را آسان کند.
اگر کودک همراه با ریزش مو خارش، پوستهریزی یا لکههای کممو دارد، پزشک باید پوست سر را بررسی کند. درمان کچلی قارچی پوست سر معمولاً به داروی ضدقارچ خوراکی نیاز دارد و شامپو بهتنهایی عفونت را از بین نمیبرد.
۲. آلوپسی آرهآتا در کودکان
آلوپسی آرهآتا یک بیماری خودایمنی است. در این بیماری، سیستم ایمنی به فولیکولهای مو حمله میکند و باعث ریزش مو میشود. این بیماری معمولاً به شکل یک یا چند ناحیه گرد یا بیضی بدون مو ظاهر میشود.
آلوپسی آرهآتا مسری نیست و کودک آن را از فرد دیگری نمیگیرد. گاهی موها دوباره رشد میکنند، اما روند بیماری در هر کودک متفاوت است.
استرس گاهی همزمان با شروع بیماری دیده میشود، اما والدین نباید استرس را علت قطعی آلوپسی آرهآتا بدانند. عوامل ایمنی و ژنتیکی نقش مهمی دارند.
۳. ریزش موی تلوژن
گاهی کودک چند هفته یا چند ماه بعد از یک اتفاق جسمی یا روانی، ریزش موی بیشتری پیدا میکند. تب شدید، بیماری، جراحی، کاهش وزن شدید یا استرس قابل توجه میتوانند چرخه رشد مو را تغییر دهند.
در این حالت، ریزش معمولاً بهصورت منتشر دیده میشود و یک لکه مشخص روی سر ایجاد نمیکند. آکادمی پوست آمریکا توضیح میدهد که تلوژن افلوویوم اغلب پس از یک عامل استرسزا ظاهر میشود و در بسیاری از افراد با گذشت زمان بهبود پیدا میکند.
پزشک با بررسی سابقه کودک و زمان شروع ریزش، این نوع ریزش را از سایر علتها جدا میکند.
۴. بستن محکم مو
مدل موی کودک هم اهمیت دارد. دماسبی خیلی سفت، بافت محکم یا هر مدل دیگری که مو را برای مدت طولانی تحت کشش قرار دهد، میتواند به ریشه و ساقه مو فشار وارد کند.
کشش مداوم ممکن است باعث Traction Alopecia یا ریزش ناشی از کشش شود. اگر والدین هنگام بستن مو، کودک را با کشیدن شدید مو ناراحت میکنند یا کودک بعد از بستن مو احساس درد و سوزش دارد، باید مدل را شلتر کنند. منابع پزشکی نیز کشش مداوم ناشی از مدلهای مو را یکی از علتهای ریزش مو میدانند.
برای کودکان، مدلهای ساده و کمکشش انتخاب بهتری هستند.
۵. کندن یا کشیدن مو
بعضی کودکان در زمان استرس، خستگی یا تمرکز، موهای خود را میکشند یا میکنند. تریکوتیلومانیا نام اختلالی است که فرد در آن به شکل تکراری موهای خود را میکند.
این رفتار میتواند قسمتهایی از سر را کمپشت کند. الگوی ریزش در این حالت همیشه شبیه آلوپسی آرهآتا نیست و پزشک با بررسی مو و رفتار کودک به تشخیص نزدیک میشود. تریکوتیلومانیا در فهرست علتهای شناختهشده ریزش موی کودکان قرار دارد.
والدین نباید کودک را به خاطر این رفتار سرزنش کنند. گفتوگوی آرام و کمک گرفتن از پزشک یا متخصص سلامت روان کودک میتواند رویکرد مناسبتری باشد.
آیا کمبود ویتامین باعث ریزش مو در کودکان میشود؟
بعضی مشکلات تغذیهای میتوانند با ریزش مو ارتباط داشته باشند، اما والدین نباید بدون تشخیص پزشکی برای کودک مکمل آهن، روی، ویتامینها یا مکملهای رشد مو تهیه کنند.
متخصص ممکن است با توجه به علائم، رژیم غذایی و سابقه کودک آزمایشهای لازم را درخواست کند. منابع تخصصی نیز سوءتغذیه و برخی مشکلات سیستمیک را در میان علتهای احتمالی آلوپسی کودکان قرار میدهند.
رژیم غذایی متعادل، مصرف پروتئین کافی و دریافت مواد مغذی مورد نیاز بدن، پایه خوبی برای سلامت مو هستند. با این حال، مکمل باید دلیل مشخص داشته باشد.
نقش مراقبت روزانه در کاهش آسیب مو
والدین میتوانند با چند عادت ساده از شکستگی و آسیب غیرضروری مو جلوگیری کنند.
موهای کودک را با کش محکم نبندید. هنگام شانه کردن، گرهها را آرام باز کنید. از کشیدن شدید موهای خیس خودداری کنید و حرارت مستقیم سشوار را کاهش دهید.
همچنین شانه، برس، حوله و وسایل شخصی کودک را با دیگران به اشتراک نگذارید، بهخصوص زمانی که احتمال عفونت قارچی وجود دارد. کچلی قارچی میتواند از طریق وسایل آلوده منتقل شود.
آیا کوتاهی مو ریزش را متوقف میکند؟
کوتاه کردن مو، علت اصلی ریزش از ریشه را درمان نمیکند. کوتاهی فقط بخشهای آسیبدیده و شکننده ساقه را مرتبتر میکند.
اگر کودک به دلیل کشیدن مو، حرارت یا مراقبت نادرست دچار شکستگی شده باشد، کوتاهی میتواند ظاهر مو را بهتر کند. اما وقتی فولیکول مو درگیر بیماری، عفونت یا مشکل دیگری شده باشد، باید علت اصلی را پیدا کرد.
بنابراین برای درمان ریزش مو در کودکان، فقط به کوتاهی یا تغییر شامپو تکیه نکنید.
چه زمانی باید کودک را نزد پزشک ببریم؟
والدین در صورت مشاهده هر یک از این نشانهها بهتر است برای بررسی پزشکی اقدام کنند:
- ریزش ناگهانی مو
- ایجاد لکههای گرد یا بیضی بدون مو
- خارش و پوستهریزی همراه با ریزش
- قرمزی یا التهاب پوست سر
- درد یا حساسیت پوست سر
- شکستن موها در قسمتهای مشخص
- افزایش واضح ریزش هنگام شانه کردن
- ادامهدار شدن ریزش بدون علت مشخص
- ایجاد جای زخم یا تغییر دائمی در پوست سر
مایوکلینیک نیز توصیه میکند والدین در صورت مشاهده ریزش ناگهانی یا تکهای، افزایش غیرعادی ریزش هنگام شانه کردن یا شستن مو و هر تغییر غیرمعمول در پوست سر کودک، برای ارزیابی پزشکی اقدام کنند.
تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد. بعضی علتها با درمان مناسب برطرف میشوند و تأخیر در درمان بعضی مشکلات، بهخصوص عفونتهای پوست سر، میتواند آسیب بیشتری ایجاد کند.
آیا ریزش مو در کودکان درمان میشود؟
پاسخ به علت ریزش بستگی دارد. پزشک ابتدا الگوی ریزش و وضعیت پوست سر را بررسی میکند. در صورت نیاز، آزمایش یا بررسیهای تکمیلی نیز انجام میدهد.
برای عفونت قارچی، پزشک درمان ضدقارچ مناسب را انتخاب میکند. آلوپسی آرهآتا نیز روشهای درمانی مختلفی دارد و متخصص پوست بر اساس سن کودک، میزان ریزش و شرایط او روش مناسب را انتخاب میکند. در ریزش ناشی از کشش، کاهش فشار روی مو اهمیت زیادی دارد.
در ریزش موی تلوژن نیز پزشک عامل محرک را بررسی میکند و روند رشد مجدد مو را زیر نظر میگیرد. بنابراین یک نسخه ثابت برای همه کودکان وجود ندارد.
مراقبت از موی کودک؛ زیبایی در کنار سلامت
کودکان هم به مراقبت صحیح از مو نیاز دارند، اما خدمات زیبایی باید با سن و شرایط مو هماهنگ شوند. مدلهای کششی، بافتهای خیلی سفت یا استفاده نادرست از اکستنشن میتوانند به مو فشار وارد کنند.
اگر به حوزه خدمات زیبایی و آموزش حرفهای علاقه دارید، میتوانید دوره آموزش اکستنشن مو در اصفهان و دوره آموزش بافت مو در اصفهان را بررسی کنید. یادگیری تکنیک صحیح اجرای خدمات، بهخصوص در کار با مو، اهمیت زیادی دارد.
برای آشنایی با سایر دورههای تخصصی زیبایی نیز دوره آموزش اصلاح ابرو در اصفهان و دوره آموزش وکس در اصفهان در دسترس هستند.
برای مشاهده نمونهکارها و فعالیتهای سالن نیز میتوانید صفحه اینستاگرام افراشته را دنبال کنید.
جمعبندی
ریزش مو در کودکان علتهای مختلفی دارد و والدین نباید همه موارد را به شامپو، کمبود ویتامین یا استرس نسبت دهند. کچلی قارچی، آلوپسی آرهآتا، تلوژن افلوویوم، کشش مو و کندن مو از علتهای مهم این مشکل هستند.
مهمترین قدم، توجه به الگوی ریزش و وضعیت پوست سر است. لکههای بدون مو، پوستهریزی، خارش، التهاب، درد یا ریزش ناگهانی، مراجعه به پزشک را ضروریتر میکنند.
در کنار بررسی پزشکی، والدین میتوانند با کاهش کشش مو، انتخاب مدلهای راحت، شانه کردن ملایم و رعایت بهداشت وسایل شخصی، از آسیبهای قابل پیشگیری جلوگیری کنند. اگر ریزش ادامه پیدا کرد، تشخیص علت را به متخصص بسپارید و از درمان خودسرانه کودک پرهیز کنید.
